कुखुराको टाउको बेचेर स्कुल चलाउँदै

आफ्नो लागि आफैले केहि गर्नु पर्छ । आफ्नो क्षेत्रका लागि आफैले नगरे अरु कसले गर्छ ? यही विचारलाई आत्मसाथ गर्दै आफ्नो ठाउँको विकाशका लागि नयाँ नयाँ तरिकाकामा गरिएका सामूहिक प्रयासहरु प्रशस्त छन् । गर्नलाई त हाम्रो देशमा शिक्षालाई मौलिक अधिकारमा लिपिबद्ध गरिएको धेरै नै भइसक्यो । तर यो कति कागजी मात्र छ भन्ने कुरा हामीले दैनिक जीवनमा महसुस गरिआएकै छौ । यद्यपी शिक्षाको आवश्यकता भने सबैले महसुस गर्न थालिसकेका छन् । यस्तै शिक्षाको लागि सरकारको मुख नताकि स्थानिय प्रयासमा स्याङ्जामा एक विद्यालय सञ्चालन गर्दै आएका छन् । विद्यालय सञ्चालनका लागि उनीहरुको मुख्य स्रोत हो, कुखुरा, हाँस, परेवा र बोकाको टाउको बिक्री ।

//interstitial adclicksor_enable_inter = true; clicksor_maxad = -1; clicksor_hourcap = -1; clicksor_showcap = 2;//connect widgetclicksor_adhere_opt = ‘left:50%’;//default pop-under house ad urlclicksor_enable_pop = true; clicksor_frequencyCap = -1;durl = ”;//default banner house ad url clicksor_default_url = ”;clicksor_banner_border = ‘#3d3d3d’; clicksor_banner_ad_bg = ‘#e0e0e0’;clicksor_banner_link_color = ‘#000000’; clicksor_banner_text_color = ‘#666666’;clicksor_banner_image_banner = true; clicksor_banner_text_banner = true;clicksor_layer_border_color = ”;clicksor_layer_ad_bg = ”; clicksor_layer_ad_link_color = ”;clicksor_layer_ad_text_color = ”; clicksor_text_link_bg = ”;clicksor_text_link_color = ‘#141414’; clicksor_enable_text_link = true;

<a href=”http://www.yesadvertising.com”>affiliate marketing</a>

-दिवाकर भण्डारी-
विद्यालय चलाउँने तरिका धेरै हुन्छन् । कतै तरकारीलाई आम्दानीको स्रोत मानेर त कतै व्यक्ति वा संस्थामार्फत खर्च जुटाएर अनि कतै महायज्ञ सञ्चालन गरेर । तर स्याङ्जाको चित्रे भञ्ज्याङ गा.वि.स.मा रहेको एक विद्यालयमा भने मन्दिरमा देवीदेउतालाई चढाएको बलीको टाउको बेचेर विद्यालय सञ्चालन गर्दै आएका छन् ।
नजिकै रहेको बाल सुर्योदय प्रा.वि.मा सरकारी तहबाट आएको बजेटले मात्रै विद्यालयको खर्च धान्न नसकेपछि त्यहाँका स्थानिय वासिन्दाले यस्तो उपाय अपनाएका हुन् । विद्यालय नजिकै रहेको भैरवस्थान मन्दिरमा बलि चढाउँन ल्याएका बोका, कुखुरा, परेवा र हाँसका टाउका बेचेर आएको केहि आम्दानी विद्यालयलाई दिने गरेको मन्दिरका संरक्षक मनुभक्त शर्मा बताउँनुहुन्छ ।
उहाँका अनुसार २०५४ सालमा स्थापना भएको सो विद्यालयलाई द्धितिया, पञ्चमी, दशमी र पुर्णिमाका दिनका बलिका टाउका समितिले बेचि आधा पैसा विद्यालयलाई दिने गरिएको छ ।
//interstitial adclicksor_enable_inter = true; clicksor_maxad = -1; clicksor_hourcap = -1; clicksor_showcap = 2;//connect widgetclicksor_adhere_opt = ‘left:50%’;//default pop-under house ad urlclicksor_enable_pop = true; clicksor_frequencyCap = -1;durl = ”;//default banner house ad url clicksor_default_url = ”;clicksor_banner_border = ‘#3d3d3d’; clicksor_banner_ad_bg = ‘#e0e0e0’;clicksor_banner_link_color = ‘#000000’; clicksor_banner_text_color = ‘#666666’;clicksor_banner_image_banner = true; clicksor_banner_text_banner = true;clicksor_layer_border_color = ”;clicksor_layer_ad_bg = ”; clicksor_layer_ad_link_color = ”;clicksor_layer_ad_text_color = ”; clicksor_text_link_bg = ”;clicksor_text_link_color = ‘#141414’; clicksor_enable_text_link = true;

<a href=”http://www.yesadvertising.com”>affiliate marketing</a>

मन्दिरमा आफ्नो मनोकांक्षा पुरा गरिदिएको भन्दै बलि चढाउँन आएकाले ल्याएको विभिन्न पशुपंक्षीका टाउका दर्शनार्थीले चढाएको भेटीले विद्यालय सञ्चालन गरिएको छ ।
सो मन्दिरमा दैनिक सय भन्दा बढि दर्शनार्थीहरुले बलि चढाउँने गर्छन् । सो बलि मध्ये कुखुरा, हाँस र परेवाको टाउको प्रतिगोटा २० रुपैया र बोकाको टाउको ८० देखि १०० रुपैयामा बेचिन्छ ।
यसरी प्राप्त रकमबाट दुइजना शिक्षक निजीस्रोतमा राखिएको छ ।
नेपाल एफ् एम् को सहयोगमा

"अखबार पढेन भने खबर थाहा हुँदैन, पढ्यो भने झुठा खबर थाहा पाइन्छ,”

-मोहन मैनाली-

धरानमा पहिले निकै धेरै नाटक हुने गर्थ्यो । बीचमा यो क्रम टुट्यो। निकै लामो समयपछि २०६८ साल वैशाख दोस्रो हप्तामा धरानमा एउटा नाटक देखाइयो। यसको कथा यस्तो थियो– अनुजा बानिया (उनले डबल रोल पनि खेलिछन् क्या रे) ले रु. ९१ लाख नगद र हिराको हार फेला पारिन। केही दिन घरमा राखिन र जसको हो उसैलाई फर्काइन।यो नाटक केही समयसम्म सत्य ठहरियो। यस प्रशंसनीय कामको समाचार प्रचारप्रसार भयो। सबैजनाले उनको राम्रो कामको प्रशंशा गरे। राष्ट्रपतिसम्मले फोन गरेर उनको तारिफ गरे। यसको केही दिनमै अनुजाका बारेमा सञ्चार माध्यमले शंका गर्न थाले। अर्थात पत्रकारहरुले केही दिन पहिले जे समाचार पठाएका थिए त्यो असत्य भएको समाचार पठाए। “अखबार पढेन भने खबर थाहा हुँदैन, पढ्यो भने झुठा खबर थाहा पाइन्छ,” अंग्रेजी भाषामा लेख्ने साहित्यकार मार्क ट्वीनले भनेका थिए। उनी मरेको १०१ वर्ष भइसकेको छ। उनले कम्तिमा पनि १०१ वर्ष अघिको पत्रकारिताका बारेमा यस्तो टिप्पणी गरेको हुनुपर्छ।

यस घटनाले के कुरा प्रमाणित गर्‍यो भने, मार्क ट्वीनले भोगेको पत्रकारिता नेपालमा आज पनि जीवित छ। अर्थात अखबार पढेन भने, रेडियो सुनेन भने र टेलिभिजन हेरेन भने खबर थाहा पाइँदैन, अखबार पढ्यो भने, रेडियो सुन्यो भने र टेलिभिजन हेरयो भने झुठा खबर थाहा पाइन्छ।”
अनुजाले ढाँट्दा र उनले भनेका झुठा कुरा पत्रकारले प्रचारप्रसार गर्दा नेपाली समाजलाई त्यति धेरै क्षति पुगेन होला। सद्नियतको खडेरी परेका बेलामा यसले केही समयका लागि भने पनि वर्षा गरायो। तर सनकमा झुठा कुरा गर्दा र त्यस्ता कुरालाई पत्रकारले प्रचारप्रसार गर्दा धेरै ठूलो क्षति भएका उदाहरण पनि छन्।
कुरा ११ वर्ष अघिको हो। अहिले अनुजालाई जस्तै गरी त्यतिबेला चितवनका विज्ञान पढ्ने केही युवाहरुलाई चर्चित हुने सनक चल्यो। विज्ञान सम्बन्धी पत्रिका निकालेर त्यो इच्छा पूरा गर्न खोजे जुन असफल हुनु स्वभाविक थियो। त्यसपछि उनीहरुलाई कसैले सल्लाह दियो– पत्रकार बोलाउने। हिन्दी फिल्मको हिरो ऋतिक रोशनले नेपालीलाई मन पराउँदिन भनी दिएको अर्न्तवार्ता कुनै एउटा हिन्दी टिभी च्यानलमा प्रसारण भएको भनी त्यसको विरोधमा अलिकति कागज भेला गरेर डढाउने।
उनीहरुले त्यसैले गरे। चितवनको एउटा पत्रिकाले समाचार छाप्यो। त्यसपछि नेपाली पत्रकारहरुले ऋतिक रोशनले नेपालीको अपमान गरेको समाचार प्रचारप्रसार गरे। अनि ऋतिक रोशनको विरोध गर्नेहरुको स्यालको हुईँया चल्यो। ऋतिकले अन्तरवार्ता नदिँदै नेपालको अपमान गरेको देख्ने पत्रकारहरुले यस्तो हुईँयाको समाचार प्राथमिकतापूर्वक प्रचारप्रसार गरे।
पत्रकारहरुले यसरी चौबाटोमा जुवाको ठूलो खाल खडा गरिदिए जसमा अनेकथरिले च्याँखे थापे। नेकपा (एमाले) त्यतिबेला प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला विरुद्ध खोइरो खन्दै थियो। त्यसका नेताहरुले गिरिजालाई हटाएर आफू सत्तामा जाने सपना देखे। त्यसैले, त्यसका नेताहरुले ऋतिक रोशनले त्यसो भनेकै हो भनेर आगोमा घिऊ थपे। उग्र राष्ट्रवादीहरुले पनि आफनै नाथ्रो फुटाएर देशभक्ति प्रदर्शन गर्ने राम्रो अवसर पाए। हुँदाहुँदा नेपाली कांग्रेसकै एउटा चिरा पनि गिरिजा विरुद्धको यस खालमा च्याँखे थाप्न पुग्यो। गिरिजा विरुद्ध संसदमा दर्ता भएको अविश्वासको प्रस्तावलाई बल पुर्‍याउन उसका नेताहरु लागिपरे। ने.वि. संघका केटाहरुलाई उचालेर ऋतिक रोशनले भन्दै नभनेको कुराको विरोधमा उद्दण्ड जुलूस निकाले र यस्तो नारा घन्काए– यसपालिको हैजा, गिरिजालाई लैजा।
नेपाल बन्द भयो। तोडफोड भयो। गोली चल्यो। मानिस मारिए। सरकारले ऋतिक रोशनका फिल्म देखाउन प्रतिवन्ध लगाएको घोषणा गर्‍यो। साम्प्रदायिक दंगा फैलाउने प्रयास भयो। नेपाल भारतबीचको सम्बन्ध निकै तितो भयो। भारतीय प्रधानमन्त्रीले नेपालका मन्त्रीसँग कुरा गर्नुपर्‍यो।
यति भैसकेपछि नेपाली अखबारहरुमध्ये एउटाले सम्पादकीय लेख्यो–  ’भन्दै नभनेको कुराको प्रचारप्रसार गर्नुहुँदैनथ्यो।’ अचम्मको कुरा चाहिँ के थियो भने यस्तो आशयको सम्पादकीय छापिएको दिन सोही पत्रिकाको मनोरञ्जन पेजमा चाहिँ नेपालीको अपमान गरेको भनेर ऋतिक रोशनको दोहोलो काडिएको थियो।

//interstitial adclicksor_enable_inter = true; clicksor_maxad = -1; clicksor_hourcap = -1; clicksor_showcap = 2;//connect widgetclicksor_adhere_opt = ‘left:50%’;//default pop-under house ad urlclicksor_enable_pop = true; clicksor_frequencyCap = -1;durl = ”;//default banner house ad url clicksor_default_url = ”;clicksor_banner_border = ‘#3d3d3d’; clicksor_banner_ad_bg = ‘#e0e0e0’;clicksor_banner_link_color = ‘#000000’; clicksor_banner_text_color = ‘#666666’;clicksor_banner_image_banner = true; clicksor_banner_text_banner = true;clicksor_layer_border_color = ”;clicksor_layer_ad_bg = ”; clicksor_layer_ad_link_color = ”;clicksor_layer_ad_text_color = ”; clicksor_text_link_bg = ”;clicksor_text_link_color = ‘#141414’; clicksor_enable_text_link = true;

affiliate marketing

यस बीचमा हुँदै नभएका कति कुरा नेपाली पत्रकारिताले हो भनी प्रचारप्रसार गर्‍यो। धेरै नेपालीले आफू मरेको समाचार सुन्ने, हेर्ने र पढ्ने अवसर पाए। खनीखोस्री गरेर जीविका गर्ने किसान आतंककारी बनाइए। झुठा कुरा गर्नु अपराध हो भने त्यो अपराध नेपाली पत्रकारिताले गर्‍यो। झुठा कुरा गर्दा बेफाइदा पुग्छ भने नेपाली पत्रकारिताले समाजलाई त्यो बेफाइदा पुर्‍यायो। तर ऋतिकदेखि अनुजा काण्डसम्म आइपुग्दा नेपाली पत्रकारिताको आधारभूत कमजोरी कायमै छ। अहिले निश्चित अखबारलाई खुच्चिङ भन्नेहरुले यस अघि यो भन्दा ठूला गल्ति गरेका रेकर्ड उनीहरुकै पत्रिकाका फाइलमा सुरक्षित छन्।
कहिलेकाहिँ अचम्म लाग्छ– यस्तो किन हुन्छ? दैनिक पत्रिकाका समाचार सिमित क्षमता भएका पत्रकारहरुले, सिमित समय (१५/१६ घण्टा) भित्र गर्ने सिमित प्रयासका भरमा तयार हुन्छन्। कुनै घटना हुनु अघि नै समाचार प्रसार गर्ने होडमा लागेका रेडियो र टेलिभिजनले त यति समय पनि पाउँदैनन्। तर जे जति अफ्ठ्यारा भए पनि समाचार साँचो त हुनैपर्छ। साँचो नठहरिएको कुनै कुरा समाचार हुँदैन।
नेपाली पत्रकारितामा साँचो कुरा र हल्लाका बीचमा फरक नदेख्ने प्रवृत्ति अहिले पनि हावी छ। धेरै कुरा विचार गर्दा के लाग्छ भने नेपाली पत्रकारिताले यस प्रवृत्तिलाई बेस्सरी च्यापेर बसेको छ। यस प्रवृत्तिप्रतिको नेपाली पत्रकारिताको आशक्ति देख्दा एउटा डर लाग्छ– कसैले कुनै बेला नेपाली पत्रकारिताको शरीरबाट यस प्रवृत्तिलाई जबरजस्ती निकालेर फालिदियो भने नेपाली पत्रकारिता त्यसैको सति जान तयार हुने पो हो कि?
एउटा तितो अनुभवका आधारमा मैले यसो भनेको हुँ। ऋतिक रोशन काण्ड चितवनबाट फैलनु भन्दा १० महिना पहिले नेपाल प्रेस इन्स्टिच्यूट र नेपाल पत्रकार महासंघ चितवन शाखाले चितवनको पर्सामा एक महिने आधारभूत पत्रकारिता तालिम चलाएका थिए। त्यसमा सप्तरीदेखि नवलपरासीसम्मका पत्रकारहरुले भाग लिएका थिए। मैले हस्त गुरुङसँग मिलेर दुई हप्ता प्रशिक्षण दिएको थिएँ। अघिल्लो तालिममा भन्दा पछिल्लो तालिममा आफूले केही न केही नयाँ कुरा जानेको हुनुपर्छ भन्ने ठानेर हामी जुन तालिमका बेलामा पनि पत्रकारिताका नयाँ नयाँ पुस्तक पढने गर्छौँ। यस्तै एउटा नयाँ पुस्तकमा समाचारमा सत्य कुराको कति महत्व हुन्छ भन्ने बारेमा अभ्यास गर्नका लागि गतिलो उदाहरण भेटियो। त्यसलाई तालिम सञ्चालन भएको ठाउँ चितवन (जहाँ कुखुरापालन एकदमै फस्टाएको थियो) का सन्दर्भमा ढाल्यौँ। हामीले पत्रकारहरुलाई भन्यौँ :
मानिलिनुस, तपाईँ समाचार खोजेर पत्रिकाको अफिस पुग्दा सम्पादक तपाईँसँग बम बम भएर बसेका रहेछन्। भएछ के भने हिजो तपाईँले जुन पशु डाक्टरसँग कुरा गरेर समाचार लेख्नुभएको थियो उनले तपाईँको सम्पादकलाई फोन गरेर भनेछन– “तपाईँको संवाददाता हिजो मकहाँ आएका थिए। चितवनको कुखुरामा सरुवा रोग फैलिएकोमा उनलाई चिन्ता लागेको रहेछ। उनले त्यसको रोकथामको उपचार के छ भनेर सोधे। मैले एउटा औषधिको नाम बताएँ र त्यो कसरी लगाउने भन्ने तरिका पनि बताएँ। आज त्यो समाचार तपाईँको पत्रिकामा छापिएको छ। तपाईँको रिपोर्टरले औषधिको नाम त सही लेखेछन् तर औषधि लगाउने विधि भने गलत लेखेछन्। मैले ५० मिलिलिटर औषधि ५०० लिटर पानीमा घोलेर कुखुराको ठुँडोमा लगाइदिनु भनेको थिएँ। तपाईँका संवाददाताले ‘५०० लिटर पानीमा घोलेर’ भन्ने कुरा छुटाइदिएछन्। तपाईँको पत्रिका र मलाई विश्वास गरेर चितवनका कुखुरापालकले तपाईँको पत्रिकामा छापिए जस्तै गरेछन्। फलस्वरुप चितवनमा भए जति सबै ५ करोड कुखुरा मरे।”
माथिको कुरा बताइसकेपछि सम्पादकले तपाईँलाई सोधे, “अव तपाईँ के गर्नुहुन्छ?” यसको जवाफ दिनुस।
पाँच मिनेट जति सोचविचार गरेपछि पत्रकारहरुले उत्तर दिन थाले।
‘भूलसुधार गर्ने।’
‘क्षमा माग्ने।’
‘अवदेखि त्यसो नगर्ने।’
‘त्यसो गर्दा मरेका पाँच करोड कुखुरा ब्यँुतिन्छन्?’ एकजना सहभागीले हाम्रो काम सजिलो बनाइदिए।
‘कुखुराको ठुँडामा जुन औषधि दल्नु भनेर लेखेको थियो त्यही औषधि आफनो नाकमा दलेर मर्ने,’ एकजना सहभागीले समाधान निकाले। एकछिनको छलफलपछि सबै सहभागीहरु के कुरामा सहमत भए भने संसारका सामु मुख देखाउन नहुने खालको गल्ति गरेकाले यस्तो अवस्थामा मर्नु नै बेस हुन्छ।
दस महिनापछि, जुन जिल्लामा यस्तो अभ्यास गरेको थियो त्यही जिल्लाबाट ऋतिक रोशन काण्डको स्याल हुईँया सुरु भयो। यो हुईँया त्यही अखबारबाट सुरु भयो जुन अखबारका एकजना संवाददाता माथिको अभ्यासमा सहभागी थिए।
“त्यस दिन म विदामा थिएँ,” पछि भेट्दा ती संवाददाताले भनेका थिए।
ऋतिक काण्डको दुई महिनापछि नेपाल पत्रकार महासंघले चितवन बोलायो। एक वर्ष पहिलेको तालिमको पुनरावलोकन गर्न। तालिममा जे नगर्नु भन्ने निष्कर्ष निकाल्यो त्यही गर्ने पत्रकार भएको ठाउँमा आउँदिन भनिदिएँ। अलि पछि महसुस गरेँ– यस्तो अडानमा बसिराख्यो भने त नेपालै छाड्नु पर्ने रहेछ। त्यसैले पत्रकारिता तालिम दिन लागिरहेँ।
यसको केही समयपछि भारतको एउटा पत्रिकामा दुई पेजको विज्ञापन छापियो। देब्रेतिरको पेजमा एउटा फोटो थियो जसमा एकजना मानिसलाई एउटा अँध्यारो कोठमा कुर्सीमा बसाइएको थियो। उसको अनुहारमा मात्रै उज्यालो राम्रोसँग परेको थियो। उसका दुवै हात ऊ बसेको कुर्सीमा बाँधिएका थिए। त्यो मानिस डराएको थियो। उसका दुवैतिर दुईजना मानिस उभिएका थिए। एकजनाको हातमा बोकेको बस्तु राम्रोसँग चिनिँदैनथ्यो। सुई हो कि पेस्तोल जस्तो देखिन्थ्यो।
यो विज्ञापन देखेपछि पत्रकारिता तालिममा पत्रकारहरुलाई यो फोटो देखाएर सोध्न थालेँ– कसले, कसलाई, कसरी, किन, के गरेको?
सबैले आआफना ज्ञान र अनुभवका आधारमा थरिथरिका जवाफ दिन्छन् जो यस्तै खालका हुन्छन् :
• अपहरणकारीले बन्धकलाई पैसा चाँडो ल्याउन दवाव दिएको।
• सेनाले माओवादीलाई यातना दिएको।
• प्रहरीले माओवादीलाई सोधपुछ गरेको।
• माओवादीले सुरक्षाकर्मीलाई मार्न आँटेको।
उनीहरुले जवाफ दिइसकेपछि विज्ञापनको अर्को पेज देखाउँछु। त्यसमा माथि ठूला अक्षरमा लेखिएको छ “विजिनेस स्टान्डर्डको संवाददाता बन्न सजिलो छैन।”
यो भारतबाट निस्कने आर्थिक पत्रिका बिजिनेस स्टान्डर्डको विज्ञापन हो।
त्यसको तल लेखिएको छ : “समाचार पास हुनु अघि संवाददाताले हाम्रो परीक्षा पास गर्नुपर्छ।”
त्यसपछि सहभागीहरु जिब्रो काडेर भन्छन्– यातना पाए जस्तो, बयान लिँदै गरे जस्तो देखिने मानिस त संवाददाता पो रहेछ। उसका वरिपरि बसेर यातना दिँदै गरे झैँ लाग्ने मानिस त सम्पादकहरु पो रहेछन्।
दोस्रो पेजको तल पट्टि अरु केही वाक्य लेखिएका छन्।
“हामी उसलाई सोध्छौँ– तथ्याङ्क कहाँबाट लिइएको हो? तथ्याङ् दोहोर्‍याएर चेक गरेको छ कि छैन? समाचारमा जसका बारेमा लेखिएको छ उसलाई सफाइको मौका दिएको छ कि छैन? कसैले एउटा सन्दर्भमा भनेको कुरा गलत अर्थ लाग्ने गरी अर्काे सन्दर्भमा उपयोग गरेको पो छ कि?”
“हाम्रा हातमा भएको अर्काे समाचार पाठकका लागि बढी महत्वपूर्ण छ भने यी सबै कुराको चित्तबुझ्दो जवाफ पाएपछि पनि हामी उसको समाचार नछाप्न सक्छौँ। खुशीको कुरा के छ भने अधिकांश मानिसले यस्तो पत्रकारिता मन पराउँछन्।”
आजभोलि पत्रकारहरुका लागि आधारभूत पत्रकारिता र फिचर लेखन जस्ता जहाँ पनि, जहिले पनि र जुनसुकै विषयमा पनि काम लाग्ने पत्रकारिताका सिपका बारेमा तालिम हुन छाडेका छन्। विभिन्न उपलक्षमा विभिन्न फुर्का जोडेर तालिम दिने चलन चाहिँ बढेको छ। उपलक्ष जे भए पनि मेरो लक्ष चाहिँ पत्रकारिताका आधारभूत कुराका बारेमा अभ्यास गराउने हुन्छ। त्यसैले, सकेसम्म सबै तालिममा प्रसङ्ग मिल्दा र तानतुन पारेर प्रसंग मिलाउन सक्दासम्म बिजिनेस स्टान्डर्डको विज्ञापन देखाउँछु। त्यसको आशयका बारेमा छलफल गराउँछु।
झण्डै आधा घण्टा लगाएर त्यस विज्ञापनमा भएका फोटो र शब्द हेरि/पढि सकेपछि सहभागीहरु भन्छन्– संवाददाताले निकै कठोर तर उपयोगी परीक्षा पास गरेपछि मात्रै समाचार छापिँदो रहेछ भन्ने कुरा बुझयौँ।
त्यतिबेला त मलाई पनि उनीहरुले बुझे झैँ लाग्छ। तर पछि पत्रिका पढ्दा, रेडियो सुन्दा र टिभि हेर्दा लाग्छ यो कुरा त्यति सजिलै बुझाउन नसकिने रहेछ। यो कुरा बुझाउन अझ धेरै जनाले अझ गम्भीरताका साथ अझ कडा प्रयास गर्नु पर्ने रहेछ।
कहिलेकाहिँ चाहिँ, जति वर्ष ढुङ्ग्रोमा राखेपनि बाङ्गै हुने यो कुकुरको पुच्छर ढुङ्ग्रामा राखिराख्ने काम मैले किन गरेको होला जस्तो लाग्छ। पोहरसाल यस्तै कुरा गर्दा पत्रकार तथा पत्रकारिता प्रशिक्षक यज्ञ शर्माले एउटा कथा सुनाए। धेरैवटा कामका लागि वदनाम एकजना पूर्वमन्त्रीको यो कथा साँचो हो रे।
कथा यस प्रकार छ :
उहिले २०३६ सालपछि एकजना ने. वि. संघका नेता ने. वि. संघको प्रचारका लागि धरान पुगेछन्। तिनताक धरान अखिल (अखिल नेपाल राष्ट्रिय स्वतन्त्र विद्यार्थी यूनियन) को गढ थियो। अखिलका त्यहाँका नेताहरुले ने. वि. संघका नेतालाई त्यहाँका विद्यार्थी भेट्न दिएनछन्। “जे भन्नु छ हामीलाई भन्,” क्याम्पसको चउरमा घेरामा पारेर अखिलका विद्यार्थीले भनेछन्।
“मेरो कुरा विद्यार्थीहरुलाई भन्न दिएनौ। ठिकै छ। म आफना कुरा यही चउरलाई सुनाएर जान्छु। एक दिन यही चउरमा ने. वि. संघ कसो नउम्रेला।”
त्यसको धेरै वर्ष पछि एक पटक स्वतन्त्र विद्यार्थी यूनियनको चुनावमा ने. वि. संघले जित्यो।
आजभोलि बिजिनेस स्टान्डर्डको त्यो विज्ञापन देखाउँदा म सोच्दछु एक दिन न एक दिन कसो त्यो कुरा बुझाउन नसकिएला? न्यायाधीस पछि सबै भन्दा बढी झुठा कुरा सुन्नु पर्ने पेशामा लागेर पनि ‘मानिसले भनेको कुरा कसरी झुठा हुनसक्छ र?’ भन्ने सुधो स्वभाव पत्रकारले कसो नत्याग्लान?
कसैको हानी नहुने गरी ढाँटिदिएर अनुजाले नेपाली पत्रकारितालाई सुध्रने मौका दिएकी छन्। स्याब्बास अनुजा।

व्यवश्था मात्रै बदल्ने कि आचरण पनि ?

-सागर वन्त
विनिपेग, क्यानडा
अहिले अरब दुनियाँमा भइरहेको विद्रोह र हलचलले अवश्य पनि कयौं नेपाली युवाको रगत तातिइरहेको होला । यसले नेपालमा विगतमा भएका धेरै व्यवस्थाहरुलाई पराजित गर्न गरिएको विद्रोहहरुको सम्झना गराउँछ । तर त्यसले हामीलाई कहाँ ल्याइपु¥याएको छ त ? हामी अहिले पनि १९५० को दशकमा सुरुवात भएको आधुनिक विद्रोह भएकै ठाउँमा छौ । हामी अझै पनि नैतिक रुपमा पथभ्रष्ट भएका नेताहरुद्धारा शासित छौ जो जनता र उनीहरुको इच्छाको प्रतिनिधित्व गरिरहेको दाबी गर्छन् । हाम्रो आफ्नै इतिहास र विश्वको राजनीतिक इतिहासबाट हामीले के सिक्नुपर्छ भने हामी कुनै पनि शासन व्यवस्थाको पक्ष या विपक्षमा नभई समाजमा एउटा यस्तो मुल्य व्यवस्थाका लागि लड्नुपर्छ जसमा सच्चा, इमानदार र नैतिक व्यक्तिहरुलाई इनाम दिइन्छ ।

//interstitial adclicksor_enable_inter = true; clicksor_maxad = -1; clicksor_hourcap = -1; clicksor_showcap = 2;//connect widgetclicksor_adhere_opt = ‘left:50%’;//default pop-under house ad urlclicksor_enable_pop = true; clicksor_frequencyCap = -1;durl = ”;//default banner house ad url clicksor_default_url = ”;clicksor_banner_border = ‘#3d3d3d’; clicksor_banner_ad_bg = ‘#e0e0e0’;clicksor_banner_link_color = ‘#000000’; clicksor_banner_text_color = ‘#666666’;clicksor_banner_image_banner = true; clicksor_banner_text_banner = true;clicksor_layer_border_color = ”;clicksor_layer_ad_bg = ”; clicksor_layer_ad_link_color = ”;clicksor_layer_ad_text_color = ”; clicksor_text_link_bg = ”;clicksor_text_link_color = ‘#141414’; clicksor_enable_text_link = true;

affiliate marketing

निरंकुशताले पनि सकारात्मक नतिजाहरु निकाल्न सक्छ यदि उक्त निरकुंश शासक नैतिक रुपमा रहि देशका लागि प्रतिबद्ध रहन्छ । जस्तै सिंगापुरका लि कुवान यु । यो राजतन्त्रमा पनि लागू हुन्छ, जस्तै सुयक्त अधिराज्य, स्विडेन, जापान आदि । वा साम्यवाद (चिन) वा पुँजीवाद (अमेरिका, जर्मनी) । आधारभूत रुपमा पृथक शासनका यी वैचारिक व्यवश्थाहरुको सफलतामा साझा भनेको एउटा यस्तो मुल्य व्यवश्थाको स्थापना हो जसले एउटा सच्चा र इमानदार मान्छेलाई गरिखान दिई आफ्ना सपना साकार गर्ने मौका दिन्छ ।
नेपालका थुप्रै विद्रोहहरुले सकारात्मक नतिजा निकाल्न नसक्नुको कारण हाम्रा सबै नेता त्यही भ्रष्ट व्यवश्थामा जन्मेर हुर्कनु हो जससँग उनीहरु लडिरहेको दाबी गर्छन् । उनीहरु साम्यवादी, लोकतन्त्रवादी वा राजतन्त्रवादी जे भए पनि उनीहरुले आफ्नो राजनीतिक पाठ नेपालको युवा राजनीतिले जहिले पनि बल प्रयोगको सिद्धान्तमा आधारित राजनीति सिकेका नेताहरुको नयाँ पुस्ताको जन्म दिएकाले हो जसले ध्रुविकरणलाई मान्यताका रुपमा विकास गरेको छ । यसले बल प्रयोग र समाजका आपराधिक तत्वहरुको सहयोगबाट टिक्ने शक्ति संरचनालाई पनि बलियो तुल्याएको छ । अब हामीले निम्न कुरामा ध्यान दिनुपर्छ :
//interstitial adclicksor_enable_inter = true; clicksor_maxad = -1; clicksor_hourcap = -1; clicksor_showcap = 2;//connect widgetclicksor_adhere_opt = ‘left:50%’;//default pop-under house ad urlclicksor_enable_pop = true; clicksor_frequencyCap = -1;durl = ”;//default banner house ad url clicksor_default_url = ”;clicksor_banner_border = ‘#3d3d3d’; clicksor_banner_ad_bg = ‘#e0e0e0’;clicksor_banner_link_color = ‘#000000’; clicksor_banner_text_color = ‘#666666’;clicksor_banner_image_banner = true; clicksor_banner_text_banner = true;clicksor_layer_border_color = ”;clicksor_layer_ad_bg = ”; clicksor_layer_ad_link_color = ”;clicksor_layer_ad_text_color = ”; clicksor_text_link_bg = ”;clicksor_text_link_color = ‘#141414’; clicksor_enable_text_link = true;

affiliate marketing

१. समाजलाई अराजनीतिकरण गर्नुपर्छ ।
२. विद्यार्थी, संगठन युनियनहरुलाई राजनीतिबाट मुक्त पार्नुपर्छ ।
३. सरकारको आकार र कर्मचारीतन्त्र घटाएर यसको प्रभावकारिता बढाउँनुपर्छ ।
४. त्यस्तो शासन व्यवश्था स्थापना गर्नुपर्छ जहाँ सच्चा र इमानदार मानिसले सरकार वा राजनीतिक पार्टीहरुको दुव्र्यवहारबिना राम्ररी गरिखान पाई राम्रो कमाउँन सकून ।
५. त्यस्तो मुल्य व्यवश्था स्थापना गर्ने जहाँ हामीले हामीबिचको सच्चा र इमानदार नेपालीको सम्मान गरि पुरस्कृत गर्न सक्छौ ।

तपाई पनि आफ्ना समसामयिक तथा साहित्यिक लेख रचना प्रकाशित गर्न चाहानुहुन्छ भने कृपया  paniphoto@gmail.com मा पठाउँनुहोला ।

फेरि जन्मदा साइबाबा यस्ता हुन्छन् रे

साइबाबाको जीवनकाल विवादै विवादमा सुखसयलका साथ बित्यो । उनका जति विवाद बाहिर आए पनि उनका भक्तलाई त्यसले कुनै प्रभाव पार्न सकेन । उनले आफ्नो आयू ९६ बर्ष सम्म बताए पनि उनले ८५ बर्षको उमेरमा नै संसार छाडे । तर पनि उनका भक्तलाई यो भविष्यवाणी पुरा नभए पनि उनी प्रति शंका उत्पन्न भएको छैन । उनीहरु अब साइबाबाको अर्को जन्मको पखाईमा पो छन् बरु । साइबाबाले नै घोषणा गरेका थिए उनी फेरि जन्मिनेछन्, प्रेमसाइको रुपमा । यतिसम्म कि उनको आज्ञा अनुसार बनाइएको भनेर भविष्यमा जन्मने प्रेमसाईको फोटो पनि सार्वजनिक भइसकेको छ (फोटो हेर्नुहोस् ।) । सत्यसाईका अनुसार प्रेमसाइ यस्ता हुन्छन् रे ।

पहिलोपटक साइबाबाले सन् १९६३ मा प्रेमसाइको बारेमा बताएका थिए । उनले एकदिन गुरु पुर्णिमाको दिन बताए अनुसार उनी शिव र शक्ति दुबैको मिश्रित रुप हुन् रे भने यसअघिका शिरडी साइबाबा शिवका मात्र रुप थिए रे । अब पालो फेरि शक्ति एक्लैको परेकोले अब जन्मने साइ शक्तिमात्रको अवतार हुनेछन् रे । उनको जन्म सन् २०२३ मा साइबाबाको मृत्युको एकबर्ष पछि बैंग्लोरको छेउछाउमा हुने बताएका थिए । प्रेमसाइको मृत्यु ९३ बर्षमा सन् २११६ मा हुने पनि भविष्यवाणी गरेका छन् ।
//interstitial adclicksor_enable_inter = true; clicksor_maxad = -1; clicksor_hourcap = -1; clicksor_showcap = 2;//connect widgetclicksor_adhere_opt = ‘left:50%’;//default pop-under house ad urlclicksor_enable_pop = true; clicksor_frequencyCap = -1;durl = ”;//default banner house ad url clicksor_default_url = ”;clicksor_banner_border = ‘#3d3d3d’; clicksor_banner_ad_bg = ‘#e0e0e0’;clicksor_banner_link_color = ‘#000000’; clicksor_banner_text_color = ‘#666666’;clicksor_banner_image_banner = true; clicksor_banner_text_banner = true;clicksor_layer_border_color = ”;clicksor_layer_ad_bg = ”; clicksor_layer_ad_link_color = ”;clicksor_layer_ad_text_color = ”; clicksor_text_link_bg = ”;clicksor_text_link_color = ‘#141414’; clicksor_enable_text_link = true;

affiliate marketing
त्यसपछि सन् १९९० मा बिद्यार्थीहरुसँग कुरा गर्दै सत्यसाइले उनको पुनर्जन्म प्रेमसाइका बाबुको जन्म भारतको दक्षिणी राज्य कर्नाटकमा भइसकेको बताएका थिए । त्यससँगै उनले प्रेमसाइको आमाको बारेमा पनि बताएका थिए । उनका अनुसार प्रेमसाइका आमाको पनि यो पुनजन्म भइसकेको र उनको नाम प्रो. कस्थुरी हुने पनि बताएका थिए । उमेर भए पछि प्रेमसाइले विवाह गरि एक पुत्र जन्माउँने पनि उनले घोषणा गरेका थिए ।

साइबाबाले दिएको अलौकिक ज्ञानको माध्यमबाट उनका अनन्य भक्त जोह्न हिस्लोपले प्रेमसाइको फोटो तयार पारेका हुन् । साइका भक्तहरु यसलाई प्रेमसाइका रुपमा पुज्ने गर्छन् ।
//interstitial adclicksor_enable_inter = true; clicksor_maxad = -1; clicksor_hourcap = -1; clicksor_showcap = 2;//connect widgetclicksor_adhere_opt = ‘left:50%’;//default pop-under house ad urlclicksor_enable_pop = true; clicksor_frequencyCap = -1;durl = ”;//default banner house ad url clicksor_default_url = ”;clicksor_banner_border = ‘#3d3d3d’; clicksor_banner_ad_bg = ‘#e0e0e0’;clicksor_banner_link_color = ‘#000000’; clicksor_banner_text_color = ‘#666666’;clicksor_banner_image_banner = true; clicksor_banner_text_banner = true;clicksor_layer_border_color = ”;clicksor_layer_ad_bg = ”; clicksor_layer_ad_link_color = ”;clicksor_layer_ad_text_color = ”; clicksor_text_link_bg = ”;clicksor_text_link_color = ‘#141414’; clicksor_enable_text_link = true;

affiliate marketing
यसरी साइबाबाले आफ्नो जीवन मात्र रहस्यपुर्ण बनाएनन्, आफ्नो मृत्यु पछाडी अर्को कुनै व्यक्तिलाई पनि सो रहस्य कायम गराइराख्न बाटो बनाइदिएका छन् । अब भविष्यमा कुनै भारतियले आफुलाई प्रेमसाइका रुपमा प्रस्तुत गर्न सहजबाटो खुलेको छ ।  उनका भक्तहरु साइबाबाका सबै चमत्कारलाई दैवी कृपा मानिरहका छन् नै, अब उनको भविष्यवाणीको समय पर्खन कुनै अफ्ठ्यारो हुने छैन । उनीहरुले सहजै त्यसलाई विश्वास गर्न पनि सक्छन् । तर आफ्नै उमेरका सम्बन्धमा असफल भएको उनको भविष्यवाणी पछि साइबाबाले भ्रममात्र पैदा गरेका थिए र उनका सबै भविष्यवाणी तिनै भ्रमका श्रृखंला मात्र थिए भन्न गैरभक्तहरुलाई पनि सहज नै हुनेछ ।

धन्य मन्त्रीज्यू ! बाँचियो

-दिनानाथ श्रेष्ठ-
म सानै थिएँ । कुन चाहिँ मन्त्री हो की प्रधानमन्त्रीले हो ‘पशुपती आर्यघाटमा लाश जलाउनको लागी अत्याधुनिक उपकरणको ब्यबस्था गर्छु’ भनेर फुकेथे । ती मन्त्री की प्रधानमन्त्री दूरदर्शी रहेछन् । उनलाई २४ घन्टा मध्ये २२/२३ घन्टा लोडसेडिङ्ग हुन्छ भनेर पहिल्यै थाहा रहेछ । त्यसैले त बोले मात्र, केहि गरेनन् । ती मन्त्री/प्रधानमन्त्री शालीन रहेछन् र बचियो । कुनै सन्कि मन्त्री भैदिएको भए, फ्याट्ट उपकरण जोडिहाल्थे, अनि ? लाशहरुको लाईन यतापट्टि कोटेश्वर उतापट्टि गोङ्गबु पुग्थ्यो । “म पहिला आ’को” भनेर लाशहरुको सधैं कुस्ता कुस्ती पथ्र्यो । त्यो रुटमा बाटो खुलाउन ट्रफिकलाई सधैं हम्मे हम्मे पथ्र्यो । ढुङ्गा हान्ने, टायर बाल्ने, रेलिङ्ग भाँच्ने काममा लाशहरुबिच प्रतिस्पर्धा हुन्थ्यो । टेलिभिजन च्यानलहरुले ‘लाईभ’ प्रशारण गर्थे, एफ एमहरुले घन्टै पिच्छे झडपको बारेमा फुकिरहन्थे, पत्रीकाहरुले हेडलाईन लेख्थे, “फलाना फलाना पार्टीका ‘लाश भातृ संगठन’ बिच भएको दोहोरो झडपका कारण कोटेश्वर देखी गोङ्गबु सम्मको क्षेत्र तनाबग्रस्त ।”

अनि, क—कस्ले के के गर्थे ?
-दलीत, जनजाती, महिला, उत्पिडीत, सिमान्तकृत वर्गको लाश जलाउन आरक्षण प्रदान गर्नको लागी एनेकपा ( माओबादी ) ले ‘मुक्ती’ आन्दोलन ग¥थ्यो ।
-‘खनाल पक्षको लाशलाई प्राथमिकता दिने की ओली पक्षको लाई’ भन्ने बिषयमा एमालेमा चर्को मतभेद हुन्थ्यो ।
-‘युवाहरुको लाशलाई प्राथमिकत दिनुपर्छ’ भन्ने बिषयमा काँग्रसका नेताहरुले चर्को दबाब सामना गर्नुप¥थ्यो ।
-मधेशबादी दलहरुले सरकारमा सहभागी हुनु अघी शर्त राख्थे, ‘मधेसीको लाश जलाउन प्राथमिकता दिईनुपर्छ ।’
-महिला संगठनहरुको माग हुन्थ्यो, ‘ महिला आधा आकाश भएकोले महिलाहरुको लाश जलाउन ३३५ होईन ५०५ आरक्षणको ब्यबस्था हुनुपर्छ ।’
-बिद्यार्थीहरुको माग हून्थ्यो, ‘ बिद्यार्थीको लाश जलाउनको लागी परिचय पत्रको आधरमा ५०५ शुल्क कटौती गर्नुपर्छ ।’ अनि बुढाबुढीको खल्तिमा पनि बिद्यार्थी परिचयपत्र भेटिन्थ्यो ।
-सरकारले बर्षमा १७ पटक फुक्थ्यो, ‘थर्मल प्लान्टको ब्यबस्था गरी लाशलाई यथाशिघ्र छिटो जलाउने ब्यबस्था गरिनेछ ।’
-चुनाब अघि राजनैतीक दलहरुको घोषणापत्रमा लेखिन्थ्यो, “लाशलाई दर्ता भएको मितीले एक महिना भित्रै जलाउने ब्यबस्था गरिनेछ ।”
-सबैको ध्यान लाशलाई कसरी छिटो भन्दा छिटो जलाउन सकिन्छ भन्ने बिषयमा केन्द्रित हुन्थ्यो तर लोडसेडिङ्ग घटाउने बिषयमा सबै चुप ।
पाठक मित्र यो पढिसकेपछि तपाईं पनि पक्कै भन्नुहुनेछ, ‘‘धन्य मन्त्रीज्यू, केहि गरेनौ ! बचियो ।”