“शान्ति ! शान्ति !! शान्ति !!!”

भोक लाग्यो,
मैले भात माँगे
तिमीले चोरी औंलोले ओठ थुन्दै भन्यौ
“शान्ति ! शान्ति !! शान्ति !!!”

मसँग पाखुरी छ,
मैले जमिन माँगे
तिमीले चोरी औंलोले ओठ थुन्दै भन्यौ
“शान्ति ! शान्ति !! शान्ति !!!”
म बिरामी छु,
मैले औषधी माँगे
तिमीले चोरी औंलोले ओठ थुन्दै भन्यौ
“शान्ति ! शान्ति !! शान्ति !!!”
म अज्ञानी छु,
मैले शिक्षा माँगे
तिमीले चोरी औंलोले ओठ थुन्दै भन्यौ
“शान्ति ! शान्ति !! शान्ति !!!”
म यो देशको नागरिक,
मैले आफ्नो अधिकार माँगे
तिमीले चोरी औंलोले ओठ थुन्दै भन्यौ
“शान्ति ! शान्ति !! शान्ति !!!”

मेरो आवाजमा तिमीले बिद्रोह देख्यौ
शान्तिको निकै लामो भाषण ग¥यौ
तिम्रो भाषणले मेरो पेट भरेन,
तिम्रो भाषणले मैले ओत लाग्ने छानो भेटिन,
तिम्रो भाषणले म निको भइन,
तिम्रो भाषण पछि पनि म उस्तै भएँ
भोको, नाङ्गो, रोगी र अज्ञानी
मैले फेरि भात माँगे
मैले फेरि जमिन मागे
मैले फेरि औषधी मागे
तिमीले मलाई अघि नै अज्ञानी भनिसकेथ्यौ
तिमीले चोरी औंलोले ओठ थुन्दै भन्यौ
“शान्ति ! शान्ति !! शान्ति !!!”
तिमीले टन्न खाएकोमा म रिसाएको होइन
तिमीले लगाएको देखेर म रिसाएको होइन
खाली मैले पनि खान पाउँ भने
म मान्छे हुँ, मान्छे हुन देउ भने
तिम्रो ज्ञानले त्यस्तै भन्छ ?
खाली खुट्टा हिड्नेहरु मान्छे होइनन् भनेर
भोका नाङ्गा आङहरु बाँच्ने होइन भनेर
मेरो प्रश्नले तिम्रो शान्ति बिथोलिएछ
तिमीले चोरी औंलोले ओठ थुन्दै भन्यौ
“शान्ति ! शान्ति !! शान्ति !!
मैले मेरो समस्याको कुरा गरे
तिमीले मलाई समस्या देख्यौ
मैले मेरो आवाज बोले
तिमीले बिद्रोह बोलेको सुन्यौ
म अज्ञानी, म नाङ्गो,
म असभ्य, म उदाङ्गो
हातमा जे थियो, त्यही लिएर उठे
ज्ञानका कुरा म बुझ्दिन
गीताका उपदेश म जान्दिन
तिमीले खान दिनु पथ्र्याे
तिमीले आफु जस्तै ठानेर
ज्ञान दिनु पथ्र्याे
तिमीले त चोरी औंलोले ओठ थुन्दै भन्यौ
“शान्ति ! शान्ति !! शान्ति !!!”

Advertisements

म काठमाडौंको मान्छे

 -कर्मठ सुवेदी

म काठमाडौंको सम्भ्रान्त
परिवारमा जन्मेको मान्छे
म काठमाडौंको Boarding मा
अङ्ग्रेजी रटेर हुर्केको मान्छे,
मलाई तिम्रो गरिवीले काँही छुदैंन
मलाई राष्ट्रियताको बोल सुन्ने बानी छैन ।
मेरो शहरको वरिपरि,
जस्तै विपत्ती पनि थेग्न सक्ने
बलियो पर्खाल उभिएको छ,
यहाँ कोशीको बाढी छिर्न सक्दैन,
बाग्मतीको बाढी भित्रै हराउँछ,
यहाँ पहिरोले मलाई केहि लर्छादैन,
भूकम्पले पनि साना टहरा भत्काउलान्
मेरो सिमेन्टले बनेको बलियो महल ढाल्दैन ।
हिजो जब डर र त्रासमा तिमीहरु
बाचेँको अभिनय गर्दै थियौ,
म निर्धक्क भएर सिनेमा हेरी रहेको हुन्थे,
तिमी जब भोकले रन्थनेर,
कुहिएको चामालको लागि तछाड मछाड गथ्र्यै,
म लाईन लागेर पाँथतारे होटलको पार्टीमा
गरम मेलामाइनका प्लेटहरु भर्दै हुन्थे,
तिमीले आफ्नो गोली लागेको छोराको लाश उठाउँदाको तस्वीर
हेरी रहेका मेरो बाबुको Mood On गर्न
गिलासमा हाली महँगो रक्सी पिलाएको छु मैले,
तिम्रो विदुवा बुहारीलाई जंगलमा लगि
ब्वाँसोहरुले लुछ्दै खाँदै गर्दा,
म मेरी प्रीयासँग मखमली ओछ्यानमा
योवन साट्दै गरेको हुन्थें,
तिमी तेल किन्न नसकी
ओभानो तरकारी खाँदा
म Petrol को लाईन बस्नु पर्याे
भनि गुनासो गर्दै थिएँ,
तिमी एक भारी दाउराको लागि
तीन कोश हिड्दा म
गाडीमा झुण्डेर
यात्रा गर्नुको पीडा पोख्दै थिएँ ।
तिमीलाई याद होला,
तिमी जहाँ आफूलाई नेपाली भनी
विरताको गीत गाउँदै हिड्थ्यौ,
त्यहाँ जब भारतीय झण्डा गाडियो,
तिमी आफ्नो राष्ट्रियता खोज्दै
मेरो शहर पसेका थियौ,


तिमीले मलाई तिम्रो लागि लडिदिन आवहान पनि गर्यौ,
तर म मेरो छिमेकी सँग
मेरो दुई ईञ्च जग्गाको लागि लड्दै थिएँ ।
हिजो कालापानीको लागि तिमी रुँदा,
आज सुस्ताको लागि तिमी चिच्याउँदा
न मैले तिम्रो आंशु देखेँ
न मेरो कानले केहि सुन्यो ।
मैले दुःखको छायाँ समेत आफूलाई
पर्न दिएको छैन,
मेरो हरेक मागहरु मेरो बाबुले
सहजै पुरा गर्देका छन्,
त्यसैले, अहँ म तिम्रो
दुःख बुझ्नै सक्दिन,
मेरो आखाँबाट तिम्रो पिडामा आंशु पटक्कै झर्दैन,
मलाई राष्ट्रियताको भावना पोख्दै नपोख,
किन कि म
काठमाडौंको मान्छे,
सुविधामा हुर्केको मान्छे,
तिम्रो भन्दा भिन्दै संसारको मान्छे ।

स्पष्टिकरण

-गणेश कार्की

एकोहोरो बातले पर्छार्छौ भने
धित नमरुञ्जेल
आकाशबाट चट्टानमा पछार मलाई
दुखोस् यो तन
र,म बुझ्न सकुँ
म पनि जिउँदै रहेछु/बाँचेकै रहेछु
धित मरिसके पछि पनि
पुषको ठिहीमा
हिउँले पुर मलाई
र, पखालियोस् सारा धब्बाहरु/दागहरु

के गर्छौ ?
तिम्रो रहरले मेरो बाध्यता रोक्न सकेन
तिम्रो इच्छाले मेरो परिस्थिती फेर्न सकेन
दुख्नु नै थियो – दुखिरहेछु
हार्नु नै थियो – हारिरहेछु



म के भनुँ तिमीलाई
म कसरी सम्झाउँ तिमीलाई ?
अर्काको बाध्यता ख्यालै नगरी
गुनासो गर्नु राम्रो होईन
अर्काको सोचाई बास्तै नगरी
निष्कर्ष निकाल्नु राम्रो होईन !

एउटा ज्ञ को अन्त्य

-गणेश कार्की

मैले पहिले नै लेखेको थिए र कही अगाड़ी ब्लगमा पनि post गरे तर फेरी यसको महत्व बढेको जस्तो लाग्यो. कुलमंडल खां ( कवितामा ‘क’ ) बाट सुरु भएको राजतन्त्र ज्ञानेन्द्र ( कवितामा ‘ज्ञ’) मा हामीले सक्यौ तर फेरी टाउको उठाउन खोज्दैछ,

बाबु छोरा बोलिदे न
यो अन्धकार रातमा
एउटा दियो बालिदे न
किन ? तँ निदाउँन लागिस् कि क्या हो ?
किन ? तैले दिक्क मानिस् कि क्या हो ?
तेरो मसालको आगो अझै निभिसकेको छैन
तेरो छातीको घाउ अझै निख्रिसकेको छैन
छोरा तँ युद्ध सकिएको भ्रममा परिस् कि क्या हो ?
भन्छस् नि तँ त
क ख हरु सबै ज्ञ मा गएर सकिए
पापहरु सबै धुरीमा उक्लेर कराए
तर बाबु के उ अब चुपचाप बस्ला र ?

अहँ म पत्याउदिन
यसका दुइ शताव्दि भन्दा पुरानो दा¥हा
यत्ति सजिलै कहाँ फाल्न मान्छ र ?
तेरो, मेरो, उसको रगत टन्न चुसेर
हाम्रै छातीमा नाँच्ने बानी कहाँ छाड्न मान्छ र ?
होस् गर बाबु होस् गर ।
मलाई डर लाग्छ
उसका दा¥हाले पहिले जस्तै कोही निर्दाेष नमरोस्
मलाई डर लाग्छ
उसका नंग्राले पहिले जस्तै कसैको छाती नफोरोस्
बाबु ढिला हुन लाग्यो
उसलाई केरकार गर्ने
खुकुरीमा साँध लगाउने


तर खबरदार,
उसलाई सिक्रीले बाँध्लास्
उसलाई विदेश खेद्लास्
उसलाई यही दौडाउँनु छ
असनका गल्लि देखि रोल्पाका बस्तीहरुमा
काट्दै चुक छर्दै सबै बकाउँनु छ
हाम्रै अगाडि उ सम्पुर्ण नागिंनु छ
अगाडि छोप्दा पछाडि
र,
पछाडि छोप्दा अगाडि देखिने गरि ।
मिति:- २०६३/०२/१५

मृत इश्वर

-गणेश कार्की

इश्वर बाचुन्जेल
यत्र-तत्र घुमिरह्यो
अनेक ठक्कर खाएर
सयों भुमरिमा रुमल्लिएर
कहाँ-कहाँ मात्र पुगेन इश्वर
के-के मात्र भोगेन इश्वरले
जीवनको बृत बनाउन
कुन-कुन बाटो मात्र हिडेन इश्वर
जब समयलाई उछिन्न सकेन
जब जीवनको बृत बनेन
मृत इश्वर धेरै दिनसम्म
सड़क किनार ढलिराह्यो

चाहे तिमी मान या नमान
इश्वरको पनि आयु हुन्छ
तिमी जसरी नै जन्मन्छ
अनि,
भयानक मृत्यु मर्दछ
मान्छे,
इश्वरको लाश माथि चढेर भाषण दिन्छ
इश्वर अमर छ
इश्वर अजर छ
इश्वर यत्र-तत्र-सर्बत्र छ
अनि,
मान्छेले इश्वरको चिहान बनाउछ
र,


त्यही चिहानलाई
मन्दिर भन्छ
मस्जिद भन्छ
चर्च भन्छ
गुम्बा भन्छ
अनि फेरी मान्छे
इश्वरको चिहानबाट
इश्वरलाई पुकार गर्छ
एक पटक सुनेपछि
चाहेर पनि सुन्न नसकिने मान्छेको आवाज
मृत इश्वरले सुन्न सक्दैन
मृत इश्वरले महसूस गर्दैन

बिडम्बना,
मान्छे फेरी भन्छ:
इश्वर अमर छ
इश्वर अजर छ
इश्वर यत्र-तत्र-सर्बत्र छ .

प्रश्न सहअस्तित्वको

-गणेश कार्की

म को हुँ ?
तिमी जस्तो हो कि होईन ?
यो देश,
जसलाई तिमी आफ्नो भन्छौ
यो मेरो चाहीँ हो कि होईन ?
आज मलाई हरेक प्रश्नको उत्तर चाहिन्छ ।
म,
न त पाँचौ वर्णको हुँ
न त सड्तिसौं जातको हुँ
त्यही चार र छत्तिस भित्र बाँधिएको मेरो अस्तित्व
किन तिम्रो लागि सम्मानजनक छैन ?
मलाई आज कारण चाहिन्छ

मेचीमा तिम्रो रगत बग्दा
कालीमा मेरो पनि रगत बग्दैथियो
आगोमा तिम्रो पाउ पर्दा
मेरो शरिर पनि जल्दैथियो
जति तिमीले सह्यौ,
त्यती नै मैले भोगेको छु ।
जति तिमीले देख्यौ,
त्यती नै मैले सहेको छु ।
फेरि किन तिम्रो लागि मेरो बलिदानले अर्थ लिएन ?
मलाई आज अर्थ चाहिन्छ ।

तिमी बरु आमाको काखमा लुट्पुटियौ
मैले यही माटोलाई आमा मानें,
यसैमा लडिबुडि खेलें,
यसैमा निदाएँ,
यसैमा ब्यूँझिए,
यसैमा उभिएको आफुलाई चिनें,


मेरो पसिनाले धर्तिको प्यास मेटाएँ,
मेरो नङ्ग्राले द्रोहीका आँखा निकालें
तर किन तिम्रो लागि मेरो बहादुरीको मूल्य छैन ?
मलाई आज मूल्य चाहिन्छ ।
म,
न त पाँचौ वर्णको हुँ
न त सड्तिसौं जातको हुँ
त्यही चार र छत्तिस भित्र बाँधिएको मेरो अस्तित्व
किन तिम्रो लागि सम्मानजनक छैन ?
मलाई आज कारण चाहिन्छ ।

प्रश्न सहअस्तित्वको

म को हुँ ?
तिमी जस्तो हो कि होईन ?
यो देश,
जसलाई तिमी आफ्नो भन्छौ
यो मेरो चाहीँ हो कि होईन ?
आज मलाई हरेक प्रश्नको उत्तर चाहिन्छ ।
म,
न त पाँचौ वर्णको हुँ
न त सड्तिसौं जातको हुँ
त्यही चार र छत्तिस भित्र बाँधिएको मेरो अस्तित्व
किन तिम्रो लागि सम्मानजनक छैन ?
मलाई आज कारण चाहिन्छ

मेचीमा तिम्रो रगत बग्दा
कालीमा मेरो पनि रगत बग्दैथियो
आगोमा तिम्रो पाउ पर्दा
मेरो शरिर पनि जल्दैथियो
जति तिमीले सह्यौ,
त्यती नै मैले भोगेको छु ।
जति तिमीले देख्यौ,
त्यती नै मैले सहेको छु ।
फेरि किन तिम्रो लागि मेरो बलिदानले अर्थ लिएन ?
मलाई आज अर्थ चाहिन्छ ।

तिमी बरु आमाको काखमा लुट्पुटियौ
मैले यही माटोलाई आमा मानें,
यसैमा लडिबुडि खेलें,
यसैमा निदाएँ,
यसैमा ब्यूँझिए,
यसैमा उभिएको आफुलाई चिनें,
मेरो पसिनाले धर्तिको प्यास मेटाएँ,
मेरो नङ्ग्राले द्रोहीका आँखा निकालें
तर किन तिम्रो लागि मेरो बहादुरीको मूल्य छैन ?
मलाई आज मूल्य चाहिन्छ ।
म,
न त पाँचौ वर्णको हुँ
न त सड्तिसौं जातको हुँ
त्यही चार र छत्तिस भित्र बाँधिएको मेरो अस्तित्व
किन तिम्रो लागि सम्मानजनक छैन ?
मलाई आज कारण चाहिन्छ ।